İSVİÇRE- 24.02.2026- Hakemli bilimsel dergi Neuron’da yayınlanan bulgulara bir anıyı unuttuğumuzda, anının kendisi bütünüyle silinmiyor. Onu depolayan sinir hücrelerinin, yani nöronların işlevi yaşlanma nedeniyle zayıflıyor. Ekip, belirli genleri hedef alan bir gen tedavisi karışımıyla farelerde hafıza işlevini kısmen geri kazandırmayı başardı. 

Hangi genler hedef alındı?

İsviçre’deki Lozan Federal Teknoloji Enstitüsü (EPFL) tarafından yürütülen çalışmada üç gen üzerinde duruldu: Oct4, Sox2 ve Klf4 (OSK). Bu gen kombinasyonunun daha önce yaşa bağlı bazı hastalıklarda hücresel gençleşmeyi tetikleyebildiği gösterilmişti. Araştırmacılar, OSK genlerini kısa ve kontrollü aralıklarla aktive edebilen bir viral ‘anahtar’ sistemi geliştirdi. Ancak tüm beyin yerine, yalnızca belirli anıları depolayan engram hücreleri hedef alındı.

Engram hücreleri, belirli bir anının sinirsel izini taşıyan nöron grupları olarak tanımlanıyor. 

Hafıza ‘genç’ seviyelere döndü

Tedavi sonrası farelerin anı hücrelerinin moleküler özelliklerinin daha ‘genç’ hücrelere benzer hale geldiği gözlendi. Su labirenti gibi davranış testlerinde, hafıza performansının çeşitli beyin bölgelerinde iyileştiği saptandı.Özellikle hipokampusun dentat girus bölgesinde, yani öğrenme ve kısa süreli hafızayla ilişkili alanda performans genç kontrol grubuna yakın seviyelere ulaştı. Ayrıca orta prefrontal korteksteki (uzun süreli hafızayla bağlantılı bölge) haftalar önce oluşmuş anıların da geri kazanıldığı bildirildi. 

Alzheimer için umut mu?

Alzheimer hastalığı, en yaygın bunama nedenlerinden biri. Çalışma doğrudan insanlarda denenmiş değil; sonuçlar fare modeliyle sınırlı. Ancak araştırmacılara göre bu bulgular, bilişsel gerilemeye bakışta önemli bir değişime işaret ediyor. EPFL’nin iletişim ekibinden Nik Papageorgiou’nun açıklamasına göre, sorun yalnızca nöron kaybı değil; nöronların ‘fazla yaşlanarak’ işlevlerini yerine getirememesi olabilir. Eğer bu hücreler yeniden gençleştirilebilirse, hastalık başladıktan sonra bile bazı işlevlerin geri kazanılması mümkün olabilir.