Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'ndan 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi ile yenik olarak çıkmasının ardından Anadolu'nun bir çok yeri gibi Maraş da işgale uğramıştır.
22 Şubat 1919’da İngiliz kuvvetleri tarafından işgal edilen Maraş'a İngilizler, ordusunda görevli Ermeni Lejyoner askerleriyle birlikte geldiler. Savaş zamanında Maraş ve çevresinden giden Ermeniler de işgalin ardından kafileler halinde geri dönmeye başlamışlar ve karşılaştıkları Türklere hakaret ve tahrik etmekten geri kalmamışlar, bölgeyi terk ederken parasıyla satmış oldukları evlerini ve arazilerini yalancı şahitlerle gasp etmişlerdir. İngilizler daha sonra bölgeyi Fransızlara devrettiler.
İşgale karşı ilk ciddi direniş hareketi 31 Ekim 1919'da Sütçü İmam Olayı ile yaşanmıştır. Fransız işgal birliklerinde görevli Ermeni Lejyon askerlerinin Uzunoluk Hamamı'ndan çıkan peçeli Türk kadınlarının yüzlerini açmaya çalışmaları üzerine ayaklanan Türkler, Ermeni lejyon askerlerine saldırmaya çalışsa da Ermeni lejyon askerleri, olaya müdahale etmek isteyen Çakmakçı Sait'i yaralamış, Sütçü İmam'ın da karşılık vererek Ermeni Fransız lejyon askerlerine kurşun atmasından sonra arbede yaşanmıştır.
27 Kasım 1919 tarihinde ise Agop Hırlakyan'ın evinde Fransız komutanı için düzenlenen dans tertibinde komutanın dansa davet ettiği Ermeni kızının "Sizinle dans etmekten mazurum. Çünkü kendimi esarette hissediyorum. Kalede Türk Bayrağı dalgalandığı sürece, sizinle dans edemem" demesi üzerine kaledeki Türk Bayrağı indirilir.
Türk Bayrağı'nın indirilmesi, suçsuz kişilerin katledilmesi, ileri gelenlerin tutuklamaları halkın tepkilerini arttırmıştır. Ulu Cami İmamı Rıdvan Hoca'nın "Kalesinde bayrağı dalgalanmayan ülkede cuma namazı kılınmaz!" sözü üzerine, halk Fransızlara karşı mücadele başlatmıştır.
Kaleye saldıran Maraş halkı, kaledeki Fransız askerlerini etkisiz hâle getirip tekrar Türk bayrağını dikmiş ve 72 gün boyunca şehrin her yanında çatışmalar yaşanmıştır. Mücadele ve çatışmalar civar şehir ve köylere de yayılmıştır.
Büyük çarpışmalara sahne olan Türkoğlu ve Pazarcık'ta da kahramanca savunmalar yapılmıştır. Afşin ve Elbistan çevresinden de önemli derecede yardımlar ile mücadeleye katkılar sağlanmıştır. Maraş ve çevresinde yaşanan kahramanca mücadeleler karşısında Fransızlar 11 Şubat 1920'de şehri boşaltmak zorunda kalmışlardır.
Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Maraş'a TBMM tarafından; 5 Nisan 1925'te İstiklal Madalyası, 7 Şubat 1973'te de Kahraman unvanı verilmiştir.
Şehitlerimize Allah rahmet eylesin.
Maraşlı vatandaşlarımızın Kahramanlık günleri kutlu olsun.
Derleyen:
İsmail CİNGÖZ -Uluslararası Siyaset Uzmanı